Antoloji nedir?

Antoloji nedir?
Seçki veya güldeste de denilen antoloji nedir? İlk antolojileri hangi uygarlık derlemiştir?..
Antoloji, bir konu ya da beğeniye göre, derlenen metinlerin bulunduğu esere verilen isimdir. Şairlerin, yazarların, bestecilerin eserlerinden alınmış, seçme parçalardan oluşan eserler de bu adla anılır. Divân-ı Lügati’t-Türk, Türk edebiyatındaki ilk antolojidir. İlk antolojileri eski Yunanlar derlemişlerdir. Antoloji kelimesi de Yunanca’daki “anthos” (çiçek) ile “legein” (toplamak) kelimelerinden türemiştir.

Bilinen ilk antoloji MÖ 2. yüzyılda derlenmiştir. “Çelenk” adındaki bu antolojinin derleyicisi Gadara’lı Meleagros’tur. 1. yüzyılda da, Makedonyalı Philippos buna benzer bir “çelenk” meydana getirmiştir. 2. yüzyılda ise, Diagenianus ilk kez olarak “anthologion” (antoloji) adı altında bir derleme yapmıştır. Hemen hemen aynı sıralarda Sardeis’li Straton da bir şiir antolojisi derledi. Bu saydığımız eserlerin birçoğu günümüze ulaşmayı başaramamıştır. antoloji1_1210159. yüzyılda Constantinus Cephalas, biraz önce saydığımız eserleri de kapsayan büyük bir antoloji meydana getirdi. Bu antolojinin özelliği, konulara göre sıralanmış olmasıydı. Konulara göre sıralanan bir başka antoloji ise 4. yüzyılın sonlarında Agathias tarafından derlenmişti.


Batı uygarlıklarının ilgisini çeken ilk Yunan antolojisi 1301 yılında Maximus Planudes’in hazırladığı antoloji oldu. Planudes eserinde Cephalas’ın antolojisini esas tutmuştu. Bu eser ilk olarak 1494 yılında Floransa’da yayınlanmıştır. 17. yüzyılın başlarında da Palatine yazması adıyla anılan bir başka Yunan antolojisi ele geçirildi. Heildelberg’de, Palatine Kütüphanesi’nde bulunan bu yazma bugünkü yunan antolojisi eserlerinin temeli sayılır. Bu antoloji 15 kitaptan meydana gelmiştir. İçindeki eserler 2 bin yıllık yunan örf ve geleneklerini canlandırmaları bakımından, çok önemli sayılırlar.

Latin antolojilerinin en önemlisi ise “codex selmasianus” adındaki eserdir. Bu antoloji 6. yüzyıla ait eserleri kapsamaktır. Tahminen 8. yüzyıl başında derlendiği sanılmaktadır. Bu şiirler, 533 yılında “antologia latina” adındaki eserde toplanmıştı. Tanzimat edebiyatında ise ilk seçki Ziya Paşa’nın “Harabat” adlı eseridir.

Yazar:

Önceki Yayın
Sonraki Yayın