Coriolis kuvveti nedir?

Coriolis kuvveti nedir?
Coriolis kuvveti, dünyanın dönme hareketinin, hava ve suyun hareketlerini de etkilemesini ifade eder. 
Coriolis kuvveti ya da sapma etkisi, ilk kez 1835 yılında Fransız bilim insanı Gustave Gaspard Coriolis tarafından tanımlanmıştır ve bu nedenle onun adıyla anılır.

Dünya kendi etrafında yaklaşık 1609 km/saat hızla döner. Bu dönme hareketi, dünya etrafındaki hava ve suyun hareketlerini etkiler. Bu etkinin gücü, enlem derecesi ile hava kültesinin hareket hızına bağlıdır.

Coriolis kuvvetinin etkisiyle kuzey yarım kürede hareket yönü sağdan sola doğru, güney yarım kürede ise bunun tam tersi soldan sağa doğru gerçekleşir. Kuvvetin değeri kutuplarda en yüksek, ekvatorda ise sıfırdır.

Bu etkiyi tropik rüzgar ve kasırgaların uydu fotoğraflarında görmek mümkündür.
Coriolis kuvvetini, dönen bir platformun merkezinden karşı tarafına yürümeye çalışan biri anlayabilir, yürümek istediği tarafa doğru dik açıyla itildiğini görür.

Coriolis kuvvetini anlamak için kuzey yarım kürede yaşayan bir kişi, lavaboda suyu biriktirip sonrasında boşalmasını izleyebilir. Su boşalırken soldan sağa doğru dönecektir. Eğer bu kişi deneyi güney yarım kürede yapsaydı, bu sefer suyun yönü sağdan sola doğru olacaktı.


Günlük hayatımızda çok fark etmediğimiz ve dikkat etmediğimiz bu kuvvet, özellikle uzay bilimlerinde önem taşır. Örneğin, uzaya fırlatılan bir füzenin hedefe ulaşması için Coriolis etkisinin hesaplanması gerekir.

Coriolis etkisi ya da kuvveti, rüzgar ve okyanus akımlarını da etkilediği için meteorolojide ve okyanus biliminde de büyük önem taşır.

Yazar:

Önceki Yayın
Sonraki Yayın