Türkiye’de Göller ve Oluşumu

Düzenle

Türkiye’de Göller ve Oluşumu

Türkiye’de göller ve oluşumu konusu ülkemizdeki göllerin çeşitlerini, oluşumlarını ve dağılımını kapsayan önemli konulardan bir tanesidir. Önceki konumuzda kpss coğrafya dersi konusu olan Ülkemizdeki Kıyı Tiplerini inceledik. Sıradaki kpss coğrafya dersi konumuzda ise Türkiye’de Göller ve Oluşumu konusunu inceleyeceğiz.

Türkiye’de Göller ve Oluşumu

Karalar üzerinde çeşitli sebeplerle çanaklaşmış alanlarda biriken su kütlelerine göl denir. Türkiye göl bakımından zengin bir ülke olarak sayılamaz. Ülkedeki toplam göl ve bataklık alan 10000 km2 kadardır.

Türkiye’de Göller ve Oluşumu
Türkiye’de Göller ve Oluşumu

Ülkemizdeki doğal oluşumlu göller, genellikle belli alanlarda toplanmış halde bulunur.

Güney Marmara

Göller Yöresi

Tuz gölü ve Çevresi

Van Gölü

Göller kaynak suları, akarsular ve yağışlar ile beslenir. Göllerin suları iklim koşulları, beslenme kaynakları, gölün bulunduğu arazinin yapısı ve gideğeni olup olmamasına göre acı, tatlı, sodalı ve tuzlu olabilmektedir.

Eğer bir göle kaynağından olması gerekenden fazla su gelirse gölün su miktarı zaman ile artar. Fazla olan bu sular akarsu halinde olan gideğen(göl ayağı) ile dışarıya akar.

İznik, Çıldır, Eğirdir ve Beyşehir gibi göllerin gideğenleri vardır ve suları bu yüzden tatlıdır.

Van, Tuz, Burdur ve Acı göl gibi göllerimiz gideğeninin olmaması sebebiyle acı, tuzlu veya sodalıdır.

Tuz gölünden tuz, Van gölünden soda elde edilir.

Türkiye’deki göllerden tarımda sulama, içme v kullanma suyu elde etme, enerji üretimi, ulaşım, tuz ve soda üretimi, su ürünler ve turizm gibi birçok alanda yararlanılmaktadır.

A. Doğal Göller

Volkanik, karstik ve tektonik olaylar ile buzullar, akarsular, dalga ve akıntı etkileriyle oluşurlar. Ülkemizde en yaygın olarak görülen göl tektonik göllerdir.

Tektonik Göller

Yerkabuğundaki kıvrılma ve kırılmalar sonucunda oluşan çukurlara dolan su kütlelerinden oluşur.

Marmara’da, Manyas, Ulubat, Sapanca, İznik gölleri

Akdenizde, Kovada, Eğiridir, Burdur, Acıgöl, Beyşehir gölleri

İç Anadolu’da, Tuz gölü, Tuzla, Akşehir, Ilgın gölleri

Doğu Anadolu’da, Hazar ve Aktaş gölleri tektonik göllerdir.

Volkanik Göller

Volkan konisinin tepesinde bulunan krater çukurlarının yada volkanik patlama ile oluşan maarların su ile dolması sonucunda oluşan göllerdir. 

İç Anadolu’da Meke Tuzlası, Doğu Anadolu2da nemrut gölü, Isparta yakınlarındaki gölcük gölü birer volkanik göldür.

Karstik Göller

Kalkerli arazilerdeki erime çukurlarının su ile dolması sonucu oluşur. Akdeniz ve iç Anadolu’da rastlanır.

Kestel, Elmalı, Suğla, Söğüt, Obruk ve Avlan gölleri en güzel örneklerindendir.

Buzul (Sirk) Gölleri

Buzul aşındırması sonucu oluşan çanaklarda oluşan su birikintileri sonucunda oluşan göllerdir.

Ağrı, Erciyes, Kaçkar, Uludağ, Bolkar dağlarında görülür.

Set Gölleri

Çukur veya vadilerinin önünün herhangi bir kütle ile kapanması sonucu oluşur. Set oluşturan kütle hangi yolla meydana geldiyse o adla isimlendirilir.

Volkanik set gölleri: Volkandan çıkan lavların bir çukurluğun önünü kapatması ile oluşur.

Van, Balık, Nazik, Çıldır gölleri bu şekilde oluşmuştur.

Alüvyal set gölleri: Akarsu vadilerinin alüvyal birikimlerle kapanması sonucu oluşur.

Köyceğiz gölü, Eymir ve Mogan gölleri, Marmara gölü en güzel örnekleridir.

Kıyı set gölleri (Lagün, Deniz Kulağı): Kıyılardaki koyların ağız kısımlarının zamanla kıyı okları tarafından kapanması ile oluşur.

Terkos, Büyükçekmece ve Küçükçekmece gölleri gibi.

Heyelan set gölleri: Heyelan sonucu kayan kütlenin akarsu vadilerini kapatması sonucu oluşur.

Sera, Uzungöl, Tortum, Abant, Yedigöller birer heyelan set gölüdür.

B. Baraj Göllleri

Türkiye’de göller ve oluşumu konusunda ikinci ana başlık Baraj Gölleridir. Akarsu vadilerine yapılan barajların etkisiyle biriken suların oluşturduğu yapay göllerdir. Elektrik enerjisi üretimi, kullanma, içme suyu, tarımda sulama suyu elde etmek için yapılır.

Hiç yorum yok

Blogger tarafından desteklenmektedir.