Şemsiyeye neden şemsiye diyoruz?

Düzenle
Şemsiyeye neden şemsiye diyoruz?
Kelimelerin nasıl oluştuğunu, tarihini, gelişimini, kökeninin ne olduğunu hiç düşündünüz mü?
Örneğin, x’e neden x diyoruz da bambaşka bir şey demiyoruz.
Patates acaba parçalara bölündüğünde birkaç anlamdan oluşan bir kelime mi?

Kelimelerin nereden geldiğini keşfetmek oyunu oynanabilir mi?
İşte bütün bu soruları inceleyen ve yanıt arayan bir bilim dalı var. Adını daha önce duydunuz mu ?
Dünyaca bilinen adı ile Etimoloji (etymologie) bu bilimin adı.
Türkçe’de ise “köken bilim” olarak kullanabiliriz. Eski Türkçe ve Arapça’da bu bilime “iştikak” deniyormuş.

Pekiii, bu bilim madem bütün kelimelerin kökeninin ne olduğunu biliyor, kendi adının nereden geldiğini biliyor mu bakalım?
Evet, isterseniz ilk önce oradan başlayalım.
Her kelimenin olduğu gibi, Etimoloji’nin de bir kökeni var.
Etymon , eski Yunanca’da, “bir şeyin aslı, doğrusu” anlamına gelen bir sözcüktür.

Bu sözcüğün sonuna, yine eski Yunanca’da bilim anlamına gelen loji(logia) eklenerek, kelime bilimi anlamına gelen Etimoloji üretilmiş. Bu arada bir sır size, birçok kelimenin sonuna –oloji ekini getirerek siz de eğlenceli kelimeler üretebilirsiniz!!! Dinazor-oloji olabilir mi mesela? Bieber-oloji? Neyse biz gerçekten var olan kelimelerin kökenlerine bakalım şimdi de işte birkaç örnek: Dilimize Arapça “şamsiyya” ‘dan gelmiştir, şams veya şems güneş demektir, sona gelen iye eki ile “güneşlik” anlamına gelmektedir.

Arabistan’da güneşten korunmak için kullanılan şemsiye’yi, biz ise ismini değiştirmeden, yağmurdan korunmak için kullanıyoruz!!!

Fransızca-musique, eski yunanca mousikē, eski yunanca türediği kelime Moúsa, ilham perisi’ne verilen addır. Muse, Yunan mitolojisinde geçen ilham perilerinin adıymış. Kelime, Yunan kökenli olup Arapça üzerinden alınan “musiki” yerine, batı kökenli müzikler için sözcüğün Fransa kökenli olanını yani, müzik sözcüğünü kullanmaktayız.

Yukarıda, Paris’teki Louvre müzesindeki bir mezar süsünde görüleceği gibi (üzerine tıkladığınızda daha büyük fotoğrafı görebilirsiniz), 9 Muse’ün ( müzik, tiyatro, yazı, dans, komedi…) ilham perileri görüntülenmiştir.


Orta Farsça’da pağrām, milattan önce yaşamış olan doğu İran’da ki Sogd’ların dilinde patrām- neşe, huzur, mutluluk, sükûn anlamına gelen sözcük, çok eski çağlardaki İran dillerinde pati- geri, tekrar (önek) + *rāma- sükûn, barış ve mutluluk sözcüklerinin birleşiminden oluşur. İran’lıların kullandığı rama kelimesi ise Sanskritçe (Hint dili) den gelmektedir.

Bu gibi bilgiler her dilde ayrı sözlüklerde hazırlanmıştır.
Türkçe’de bu konu ile ilgili olarak internette sözcüklerin soyağacı sitesinden yararlanabilirsiniz.

Hiç yorum yok

Blogger tarafından desteklenmektedir.