Oktay Sinanoğlu kimdir? Hayatı ve eserleri

Oktay Sinanoğlu kimdir? Hayatı ve eserleri
Dünyanın en genç yaşta profesör olmuş kişisi olan Oktay Sinanoğlu, iki kez Nobel adayı olmuştur…
Bilim dünyasına adını altın harflerle yazdıran ünlü profesör Oktay Sinanoğlu, babası Nüzhet Haşim Sinanoğlu’nun başkonsolos olarak görev yapmış olduğu Bari’de doğdu. 1939 yılında İtalya’da II.Dünya Savaşı’nın başlamasının ardından ailesiyle birlikte Türkiye’ye döndü. Burslu öğrenci olarak girdiği sonradan Ankara TED olan Yenişehir Lisesi’ni 1953 yılında birincilikle bitirdi. O zaman lisenin eğitim dili tamamen Türkçe’ydi, takviyeli yabancı dil dersleri vardı, sonradan kolej oldu. Okulun bursuyla Kimya Mühendisliği okumak üzere ABD’ye gitti. 1956’da ABD Kaliforniya Üniversitesi Berkeley Kimya Mühendisliği’ni birincilikle bitirdi.

1957’de Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nü sekiz ayda bitirerek yüksek kimya mühendisi oldu. “Alfred Sloan” ödülünü aldı. 1959’da Kaliforniya Üniversitesi Berkeley’de kuramsal kimya doktorasını tamamladı. Doktorasını yaparken iki ödül daha kazandı. 1959-1960 yıllarında Amerika Birleşik Devletleri Atom Enerjisi Merkezi’nde araştırmalar yaptı. 1961’de hem Harvard, hem de Yale’de Kuantum kimyası ve fiziği üzerine üst düzey derslerde yeni buluşlarını anlattı. 1960’ta Yale Üniversitesi’nde öğretim üyesi (asistan profesör) oldu.

1960-61 yıllarında atom ve moleküllerin çok-elektronlu kuramı ile “doçent” oldu. 50 yıldır çözülemeyen bir matematik kuramını bilim dünyasına kazandırarak 1963’te 28 yaşındayken “tam profesör” unvanını aldı. 20. yüzyılda Yale Üniversitesi’nde bu unvanı kazanan en genç öğretim üyesidir.

1962 yılında Ortadoğu Teknik Üniversitesi mütevelli heyeti yalnız Oktay Sinanoğlu’na mahsus olmak üzere kendisine Danışman Profesör unvanını verdi. Türkiye’de de kuramsal kimya bölümünü kurdu. Ortadoğu Teknik Üniversitesinde eğitimin Türkçe olması için uğraş verdi. Yale Üniversitesi’nde ikinci bir kürsüye daha profesör olarak atandı. 1973’de Almanya’nın en yüksek ödülü olan “Aleksander von Humboldt Bilim Ödülü”nü ilk kazanan kişi oldu. 1975’de Japonya’nın “Uluslararası Seçkin Bilimci Ödülü”nü kazandı; yine 1975 yılında özel kanunla ilk ve tek Türkiye Cumhuriyeti Profesörü unvanı Oktay Sinanoğlu’na verildi.

1976’da Japonya’ya Türkiye Cumhuriyeti Özel Elçisi olarak gönderilen Oktay Sinanoğlu Türk-Japon kültür, bilim ve eğitim ilişkilerinin temellerini atmıştır. Amerikan Bilim ve Sanat Akademisi’nin ilk ve tek Türk üyesi olan Sinanoğlu, Meksika hükümeti tarafından yüksek Bilim Ödülü “Elena Moshinsky” ile ödüllendirildi.

Dünyada yeni kurulmaya başlayan moleküler biyoloji dalının ilk profesörlerinden biri olan ünlü bilim adamı, DNA sarmalının çözelti içinde o biçimde nasıl durduğuna açıklama getirdi. Dünyanın pek çok yerinde buluşları ve kuramları ile ilgili konferanslar verdi.

1980’li yıllarda çalışmalarını kimya biliminin basit bir şekilde öğretilmesine yönelik bir kuramsal çerçeve üzerinde yoğunlaştırdı. Yale Üniversitesi’ndeki profesörlük görevlerinden erken sayılabilecek bir yaştayken 1993’te emekliye ayrıldı. Aynı yıl Türkiye’ye dönerek Yıldız Teknik Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümü’nde profesörlüğe atandı. 2002 yılında bu görevden de emekliye ayrıldı.

Türkiye’de bulunduğu dönemde daha çok Türk ulusal kimliği ve Türk diliyle ilgili milliyetçi görüşlerini yaymaya çalıştı. Eğitim dilinin resmi dil olması gerektiğini ve yabancı dilin takviyeli olarak öğretilmesinin gerektiğini savundu. Matematiksel yapısından dolayı Türkçe’nin en iyi bilim dili olduğununa çekti.

Yaşamı boyunca Kuantum mekaniği’ne birçok katkıda bulunmuş bir bilim adamı olan Oktay Sinanoğlu P.A.M.Dirac’in de üzerinde uğraştığı ancak çözümleyemediği bir problem olan Hilbert uzayının topolojisi ve içerdiği yüksek simetrileri çözdü.

İlk TÜBİTAK Bilim Ödülü, ilk Sedat Simavi ödülü, 1992’de Bilgi Çağı, 1995’te İLESAM Üstün Hizmet Ödülü, ayrıca Yılın Fikir Adamı, Yılın Bilim Adamı ödülleri dahil birçok ödül aldı. Yıldız Teknik, Yesevi Kazakistan ve benzeri bir çok kuruluşta profesör, mütevelli heyeti üyesi, Atatürk Kültür Kurumu asli üyesi olarak görev aldı.

Değişik ülkelerde iki kez Nobel’e aday gösterilen Sinanoğlu’nun 250 kadar uluslararası bilimsel yayını, bilim kuramları ve çeşitli dillere çevrilmiş kitapları vardır.

Türkiye ‘nin Einstein’ı olarak adlandırılan Prof. Dr. Oktay Sinanoğlu, 19 Nisan 2015′te ABD’de yoğun bakımda tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti.

En önemli 5 kuramı:
* Many Electron Theory of Atoms and Molecules (1961) – Atom ve moleküllerin çok elektronlu kuramı
* Solvophobic Theory (1964) – Çözgeniter kuramıoktay sinanoğlu
* Network Theory (1974) – Kimyasal tepkime mekanizmaları kuramı
* Microthermodynamics (1981) – Mikrotermodinamik
* Valency Interaction Formula Theory (1983) – Değerlik kabuğu etkileşim kuramı


Oktay Sinanoğlu Kitapları:
Göçmen Hamamı
2050′ye 5 Kala Dünyanın 105 Yıllık Tarihi
İlerisi için
Türkçe Giderse Türkiye Gider
Bye Bye Türkçe / Bir Nev-York Rüyası
Büyük Uyanış
Hedef Türkiye
Ne Yapmalı / Yeniden Diriliş ve Kurtuluş İçin
Yeni Bilim Ufukları I
Yeni Bilim Ufuklari 2 Yeni bir matematik kuramı ve onunla bazı fizik kimya ilkelerinin bulunması
Yeni Bilim Ufukları 3 Hayatın Örgüsü Elli Yıllık Biyolojinin Temellerini Sarsan Sorular
Açıklamalı Fizik, Kimya, Matematik Ana Terimleri Sözlüğü
Oktay Sinanoğlu Çocukluğu ve Gençliği

Yazar:

Önceki Yayın
Sonraki Yayın