İlk Türk kadın romancımız kimdir?

Düzenle
İlk Türk kadın romancımız kimdir?
Fotoğraftaki kişi size de bir yerden tanıdık geliyor mu?.. Bir ipucu verelim!.. 50 liralık banknot desek… Türk edebiyatının ve İslam coğrafyasının ilk kadın romancısı, Fatma Aliye Topuz’dur… Fatma Aliye Topuz, yaşamı boyunca yüksek kültürü ve yabana atılmayacak kıymetteki eserleriyle, Türk kadınlığına da hizmet eden kişidir.

1862′de İstanbul’da doğdu; 1936′da yine İstanbul’da yaşamını yitirdi. Tarihçi Ahmed Cevdet Paşa ile Adviye Hanım’ın kızıdır. Kendisine özel bir eğitim verilmese de ağabeyi Ali Sedat Bey’in evde özel hocalardan aldığı dersleri dinlemesi sayesinde kendini geliştirdi. Fransızca merakının ortaya çıkması üzerine ders alarak bu dili çok iyi düzeyde öğrendi. Yazmaya Fransızca’dan yaptığı çevirilerle başladı.

Edebi yaşantısı 1889 yılında Georges Ohnet’in Volente adlı romanını Meram adıyla çevirmesi ile başladı. Bu romanı Bir Hanım imzasıyla yayımlamıştır. Bu başarısıyla babasının dikkatini çeken Fatma Aliye Hanım, kendisinden ders alma, fikir tartışmaları yapma olanağına kavuşmuştu.

Bir Hanım’ın gösterdiği çabalar, ünlü yazar Ahmed Mithat tarafından Tercüman-ı Hakikat gazetesinde övüldü ve yazar kendisini manevi kızı kabul etti. Fatma Aliye Hanım, bu ilk çevirisinden sonraki çevirilerinde Mütercime-i Meram takma adını kullandı. 1891 yılında Ahmet Mithat Efendi ile birlikte Hayal ve Hakikat adlı romanı yazdı.

Romanın kadın ağzından olan kısmı Fatma Aliye Hanım’ın, erkek ağzından olan kısmı Ahmet Mithat Efendi’nin kaleminden çıkmıştı. Eser, Bir kadın ve Ahmet Mithat imzasıyla yayımlandı. Bu romandan sonra ikili uzun süre mektuplaşmış ve bu mektupları Tercüman-ı Hakikat Gazetesi’nde yayımlanmıştır. Fatma Aliye Hanım, 1892 Muhadarat adlı ilk romanını kendi adıyla yayımladı. Bu romanında bir kadının ilk aşkını unutamayacağı inancını çürütmeye çalıştı.

1899 yılında yayımlanan Udi adlı romanında görevi üzerine gittiği Halep’te yaşamına tanık olduğu bir kadın udiyi anlattı. Bu kitapta mutsuz bir evlilik yapan Bedia’nın hikâyesini dönemine göre çok yalın bir dille anlatmıştır. Fatma Aliye Hanım, edebi eserlerinin yanı sıra kadın sorunları ile ilgili de eser vermişti. Kadınlara Mahsus Gazete’de kadın sorunlarına ilişkin makaleler yazdı. Fatma Aliye Hanım’ın edebiyat dışındaki uğraşı alanlarından bir başkası ise yardım cemiyetleri idi. 1897 yılında 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı’da yaralanan askerlerin ailelerine yardım amacıyla Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yazılar yazdı, Nisvan-ı Osmaniye İmdat Cemiyet adlı bir dernek kurdu. Bu dernek, ülkedeki ilk resmi kadın derneklerinden biridir.


Fatma Aliye Hanım, Hilal-i Ahmer Cemiyeti’nin de ilk kadın üyesidir. 1914 yılında yazdığı Ahmed Cevdet Paşa ve Zamanı son yapıtıdır. İlk Türk kadın romancı olma özelliği ile Avrupa ve Amerika basınında kendisinden söz edilen Fatma Aliye Hanım’ın Nisvan-ı İslam adlı eseri Fransızca ve Arapça’ya, Udî adlı romanı Fransızca’ya çevrilmiştir. Fatma Aliye 13 Temmuz 1936 tarihinde İstanbul’da vefat etti. Cenazesi Feriköy Mezarlığı’na gömüldü.

Fatma Aliye Hanım, soyadı yasasından sonra Topuz soyadını almıştır.

Eserleri;fatmaaliye-eser
Hayal ve Hakikat (Ahmet Mithat ile 1891)
Muhâdarât (1891)
Ref’et (1897)
Udi (1899, Fransızca’ya çevrildi)
Enin (1912)
Çeviri;
Meram (Roman, 1889)
Anı – inceleme – mektup;
Nisvan-I Islam (Tefrika, 1891)
Levayih-i Hayat (1897-1898)
Taaddüt-ü Zevcata Zeyl (1898-1899)
Namdaran-ı Zenan-ı İslamiyan (1899-1901)
Ahmet Cevdet Paşa ve Zamanı (1912-1913)

Tarih; 
Kosova Zaferi-Ankara Hezimeti (1912-1913)

Felsefe;
Teracim-i Felasife (1899-1900)

Hiç yorum yok

Blogger tarafından desteklenmektedir.